Thiên Hỏa Đồng Nhân là quẻ số 13 trong 64 quẻ Kinh Dịch, gồm quẻ Càn (Trời) ở trên và quẻ Ly (Lửa) ở dưới. Lửa bốc lên, trời ở trên cao, hai thứ cùng hướng về một phía. Quẻ nói về chuyện cùng người khác làm việc chung, với một ý chính: hợp được cả với người ngoài vòng quen thì mới làm nên việc lớn.
Ý nghĩa quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân
Thoán từ: 同人于野，亨。利涉大川，利君子貞。 (Đồng nhân vu dã, hanh. Lợi thiệp đại xuyên, lợi quân tử trinh.) Hòa cùng người ở chốn đồng rộng thì hanh thông; lợi cho việc vượt sông lớn, lợi cho người quân tử giữ đường chính.
Đại tượng: 天與火，同人；君子以類族辨物。 (Thiên dữ hỏa, Đồng Nhân; quân tử dĩ loại tộc biện vật.) Trời với lửa cùng một hướng là quẻ Đồng Nhân. Người quân tử theo đó mà xếp người theo nhóm, phân biệt từng sự vật.
"Đồng nhân vu dã" là hòa cùng người ở ngoài đồng. "Dã" là cánh đồng rộng ngoài thành, chỗ không tường rào, không chia họ hàng. Thoán từ chọn đúng nơi ấy để nói rằng sự đồng lòng chỉ có giá trị khi nó mở cho cả người lạ, và khi đó mới "lợi thiệp đại xuyên", vượt được sông lớn. Thoán truyện khép lại bằng câu: chỉ người quân tử mới thông được chí của thiên hạ (唯君子為能通天下之志).
Hình quẻ có một hào âm duy nhất, nằm ở hào 2, giữa quẻ dưới, và ứng với hào 5 của quẻ Càn. Thoán truyện gọi đó là cái mềm được ngôi, được giữa, mà ứng với Càn. Năm người cứng cỏi đều muốn hợp với một người mềm mỏng đứng đúng chỗ. Trong một nhóm thật, thường có một người như vậy: không mạnh nhất, nhưng giữ được mọi người ngồi chung bàn.
Đại tượng thêm một ý ít người để ý: "loại tộc biện vật", xếp người theo nhóm và phân biệt từng sự vật. Đồng không phải là cào bằng. Muốn làm chung với nhiều người thì phải biết rõ ai giỏi gì, ai hợp việc gì, chỗ nào giống, chỗ nào khác, rồi mới ghép. Người mới học Kinh Dịch hay bỏ qua vế này.
Đọc kỹ thì sáu hào gần như đều là trở ngại của sự đồng lòng: hào 2 chỉ chơi với người trong họ, hào 3 giấu quân rình nhau ba năm, hào 4 trèo lên tường nhà người ta. Đến hào 5 mới là câu nổi tiếng: "trước kêu khóc, sau cười". Hệ từ truyện dẫn hào này kèm lời "nhị nhân đồng tâm, kỳ lợi đoạn kim" (二人同心，其利斷金): hai người cùng lòng thì sắc đến mức chặt được kim loại. Quẻ đứng ngay sau, Hỏa Thiên Đại Hữu, dùng đúng hai quẻ đơn này mà đảo chỗ: hợp được người rồi mới có được nhiều.
Sáu hào của quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân
Đọc từ dưới lên: hào Sơ ở dưới cùng, hào Thượng trên cùng. Cửu là hào dương, Lục là hào âm.
-
Sơ Cửu · 同人于門，無咎。 (Đồng nhân vu môn, vô cữu.) Hòa cùng người ngay ở ngoài cửa, không lỗi. Khi hào này động: Bạn vừa bước ra khỏi nhóm quen và đối xử với ai cũng như nhau; chưa thiên vị ai thì chưa có gì để trách.
-
Lục Nhị · 同人于宗，吝。 (Đồng nhân vu tông, lận.) Chỉ hòa với người trong họ, trong phe mình thì đáng tiếc. Khi hào này động: Bạn đang chỉ tin người thân quen, người cùng phe; giữ vòng tròn hẹp như vậy thì việc chung khó lớn và dễ mang tiếng thiên vị.
-
Cửu Tam · 伏戎于莽，升其高陵，三歲不興。 (Phục nhung vu mãng, thăng kỳ cao lăng, tam tuế bất hưng.) Giấu quân trong bụi rậm, trèo lên gò cao mà dòm, ba năm không dám dấy lên. Khi hào này động: Bạn đang ngấm ngầm nghi và đề phòng một người; càng rình càng không dám ra mặt, nên nói thẳng hoặc buông sẽ đỡ mệt hơn.
-
Cửu Tứ · 乘其墉，弗克攻，吉。 (Thừa kỳ dung, phất khắc công, cát.) Đã trèo lên tường người ta mà không đánh, tốt. Khi hào này động: Bạn có thế để lấn người khác, nhưng tự thấy mình không đúng mà thôi; dừng tay đúng lúc lại hóa tốt.
-
Cửu Ngũ · 同人，先號啕而後笑。大師克相遇。 (Đồng nhân, tiên hào đào nhi hậu tiếu. Đại sư khắc tương ngộ.) Hòa cùng người, trước kêu khóc, sau cười; phải dùng đại quân thắng được trở ngại thì mới gặp được nhau. Khi hào này động: Hai bên vốn hợp nhau đang bị một trở ngại chia cách; phải gắng sức vượt qua, có lúc nản, rồi mới gặp lại và vui.
-
Thượng Cửu · 同人于郊，無悔。 (Đồng nhân vu giao, vô hối.) Hòa cùng người ở ngoài cõi xa, không hối. Khi hào này động: Bạn đứng hơi ngoài cuộc và chưa tìm được người thật hợp; không có lỗi gì, nhưng cũng chưa làm nên việc chung lớn.
Gặp quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân khi hỏi về…
Công việc
Việc hợp làm theo nhóm, nhất là nhóm ghép từ nhiều phòng ban hay nhiều nơi. Rủi ro nằm ở hào 2: chỉ giao việc cho người quen, chỉ nghe người cùng phe. Khi gieo quẻ hỏi việc cho một dự án chung, nên hỏi thêm mình đang thiếu ai ở ngoài vòng quen.
Tình cảm
Quẻ hợp với tình cảm dựa trên chung chí hướng: hai người cùng làm một việc, cùng một nhóm bạn. Hào 5 động là cặp đôi đang bị chia cách bởi khoảng cách, gia đình hay hiểu lầm; sẽ gặp lại, nhưng phải qua một đoạn buồn trước. Hào 3 động thì nên xem lại sự nghi ngờ của mình có cơ sở đến đâu.
Tiền bạc, làm ăn
Góp vốn, làm ăn chung, gây quỹ cộng đồng đều thuận. Điều kiện là minh bạch như cánh đồng trống: ai góp gì, chia thế nào, ghi ra giấy. Nếu chỉ góp với người nhà vì tin hơn, nhớ lời hào 2: "đồng nhân vu tông, lận".
Chờ một kết quả
Kết quả phụ thuộc vào người khác nhiều hơn vào bạn: một hội đồng, một nhóm, một đối tác. Tin thường đến sau khi các bên đã thống nhất, nên có thể chậm hơn dự tính. Hào 5 động thì lúc đầu tưởng hỏng, về sau lại thành.
Ví dụ
Quẻ dưới đây lập trên app Mệnh Guru ngày 8/11/2026, tức tháng Hợi. Câu hỏi: "Nhóm bạn cũ rủ mình cùng làm một dự án cộng đồng. Có nên tham gia không?", chủ đề Hợp tác & ký kết. Quẻ ra Thiên Hỏa Đồng Nhân, hào 5 động, biến sang Thuần Ly.
Đồng Nhân là quẻ của việc chung, nghe như một lời gật đầu. App lại khuyên thận trọng. Theo cách luận Lục Hào, Dụng Thần là hào Quan Quỷ (hào 3, chi Hợi, hành Thủy), đại diện cho công việc và trách nhiệm phải gánh; hào này vượng ở tháng Hợi, nghĩa là dự án có thật và đòi hỏi nhiều. Nhưng Dụng Thần cũng là hào Thế, tức chính bạn, và bị cả ngày Tuất lẫn hào Ứng Tuất (Thổ) khắc vào: phía nhóm bạn cũ sẽ đặt lên vai bạn nhiều việc hơn bạn tính.
Hào động là hào 5, câu "trước kêu khóc, sau cười; phải dùng đại quân thắng được trở ngại thì mới gặp được nhau". Hai lớp đọc gặp nhau khá rõ: việc chung này có đoạn khó đi trước, và phải bỏ sức lớn mới thành. Trên bàn, hào 5 là Thê Tài Thân Kim sinh cho Dụng Thần, nên nguồn lực ban đầu có; còn hào Huynh Đệ ở hào 4, tượng cho người cùng làm, lại ở thế tử và gặp Tuần Không. Câu hỏi về một nhóm bạn cũ cũng chạm vào lời hào 2, "đồng nhân vu tông": vòng quen càng kín thì càng ngại nói chuyện chia việc.
Lời khuyên của app thực tế: viết ra giấy ai lo phần nào và được gì, xem từng người có chịu được lúc dự án gặp khó không, và nếu tham gia thì giới hạn thời gian như một dự án thử ngắn hạn. Quẻ không cấm tham gia, nó chỉ ra phải chuẩn bị gì. Bạn có thể gieo quẻ cho câu hỏi của mình và xem hào nào động.