24 sơn hướng: mỗi sơn 15 độ, cách đọc tọa hướng và vì sao đo sát ranh giới là đáng ngại

24 sơn hướng là vòng chia la bàn thành 24 phần bằng nhau, mỗi phần 15 độ, đặt tên bằng 12 địa chi, 8 thiên can và 4 quẻ góc. Khi thầy phong thủy nói "nhà tọa Nhâm hướng Bính", họ đang đọc trên vòng này: lưng nhà tựa vào sơn Nhâm, mặt nhà nhìn ra sơn Bính.

Tám hướng như Bắc, Đông Nam… mỗi hướng rộng 45 độ, đủ cho Bát Trạch. Nhưng nhiều phép xem khác, nhất là Huyền Không phi tinh, cần biết hướng chính xác đến từng sơn. Bài này giải thích vòng 24 sơn được xếp ra sao, cách đọc tọa và hướng, và vì sao số đo sát ranh giới giữa hai sơn lại là chuyện cần đo lại.

24 sơn từ đâu ra

Hãy bắt đầu từ tám cung Hậu Thiên bát quái, mỗi cung 45 độ. Chia mỗi cung làm ba, ta được 24 phần, mỗi phần 15 độ. Mỗi phần gọi là một sơn (núi), vì người xưa dùng nó để gọi tên thế núi phía sau ngôi nhà hay ngôi mộ.

Tên 24 sơn lấy từ ba nhóm:

• 12 địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Tý ở chính Bắc, Ngọ chính Nam, Mão chính Đông, Dậu chính Tây.

• 8 thiên can: Giáp, Ất (Mộc, phía Đông), Bính, Đinh (Hỏa, phía Nam), Canh, Tân (Kim, phía Tây), Nhâm, Quý (Thủy, phía Bắc). Mậu và Kỷ là Thổ, thuộc trung ương, nên không có chỗ trên vòng.

• 4 quẻ góc: Càn (Tây Bắc), Khôn (Tây Nam), Cấn (Đông Bắc), Tốn (Đông Nam). Bốn quẻ này nằm ngay giữa bốn cung góc.

Mỗi cung có ba sơn. Ví dụ cung Khảm ở phía Bắc gồm Nhâm, Tý, Quý; cung Khôn ở Tây Nam gồm Mùi, Khôn, Thân.

Bảng tra 24 sơn

Bảng dưới đây đủ để bạn đổi số độ đo được ra tên sơn. Độ tính theo chiều kim đồng hồ từ Bắc.

Mẹo nhớ: sơn ở giữa mỗi cung luôn nằm đúng số tròn 45 độ: Tý 0, Cấn 45, Mão 90, Tốn 135, Ngọ 180, Khôn 225, Dậu 270, Càn 315.

Đọc 24 sơn trên la bàn Mệnh Guru

Bạn không cần tra bảng khi đo bằng app. Vòng chữ nhỏ ngay dưới số độ chính là 24 sơn, và tâm la bàn ghi luôn tên sơn đang chọn.

Ở ví dụ trên, đỉnh máy chỉ 223 độ. Kim vàng nằm trên chữ Khôn của vòng 24 sơn, tâm la bàn ghi "Tây Nam · Khôn". 223 độ cách tâm sơn Khôn (225) có 2 độ, nên đây là một số đo "sạch", nằm gọn trong sơn.

Tọa và hướng luôn đối nhau

Hướng là phía mặt nhà nhìn ra. Tọa là phía lưng nhà, đối diện 180 độ. Vì 24 sơn chia đều, sơn tọa luôn là sơn đối xứng qua tâm của sơn hướng. Mười hai cặp tọa hướng là:

Tý – Ngọ, Nhâm – Bính, Quý – Đinh, Sửu – Mùi, Cấn – Khôn, Dần – Thân, Giáp – Canh, Mão – Dậu, Ất – Tân, Thìn – Tuất, Tốn – Càn, Tỵ – Hợi.

Nhà "tọa Nhâm hướng Bính" có mặt nhìn ra khoảng 157,5 đến 172,5 độ, tức Nam lệch Đông một chút. Nhà "tọa Cấn hướng Khôn" nhìn ra khoảng 217,5 đến 232,5 độ, chính Tây Nam.

Trên app, đầu vàng của kim chỉ sơn hướng, đầu bạc phía dưới chỉ sơn tọa. Ảnh trên là 180 độ: đầu vàng trên Ngọ, đầu bạc trên Tý, tức tọa Tý hướng Ngọ.

Âm dương của 24 sơn, và vì sao nó quan trọng

Trong Huyền Không phi tinh, mỗi sơn còn mang âm hoặc dương. Mỗi cung có ba sơn, gọi theo thứ tự là địa nguyên, thiên nguyên và nhân nguyên. Với bốn cung chính Khảm, Ly, Chấn, Đoài, sơn đầu (Nhâm, Bính, Giáp, Canh) là dương, hai sơn sau là âm. Với bốn cung góc Cấn, Tốn, Khôn, Càn thì ngược lại: sơn đầu (Sửu, Thìn, Mùi, Tuất) là âm, hai sơn sau là dương.

Âm dương quyết định các sao bay thuận hay nghịch khi lập tinh bàn. Hai nhà cùng ở cung Ly, một nhà hướng Bính, một nhà hướng Ngọ, có thể ra hai tinh bàn khác nhau hoàn toàn. Đó là lý do Huyền Không cần đo đến 24 sơn chứ không dừng ở tám hướng.

Kiêm hướng và không vong: khi số đo nằm sát ranh giới

Một sơn rộng 15 độ, tâm sơn nằm giữa. Nếu hướng đo được lệch xa tâm, nghiêng về sơn bên cạnh, gọi là kiêm hướng. Ví dụ hướng 173 độ thuộc sơn Ngọ nhưng chỉ cách ranh giới với Bính có nửa độ, đọc là "Ngọ kiêm Bính".

Khi Ngọ kiêm Bính, hai sơn khác âm dương (Bính dương, Ngọ âm). Theo Huyền Không, lúc đó không dùng cách bay sao thông thường (hạ quái) mà dùng thế quái, thay sao nhập trung cung theo một bảng riêng. Tinh bàn đổi, cách bố trí trong nhà cũng đổi theo.

Thử nhập 173 độ trong tab Phong thủy không gian của Mệnh Guru, app báo ngay:

Dòng thông tin đổi thành "Kiêm hướng · Thế quái", kèm nhãn đỏ "Hướng sát ranh giới — nên đo lại". Bên dưới giải thích: hướng đo sát ranh giới với sơn Bính, tinh bàn có thể thuộc sơn kề. Nếu đã đo lại vài lần mà vẫn ra số đó, bấm "Tôi đã đo lại, giữ hướng này" để dùng tiếp tinh bàn thế quái.

Cụ thể, Mệnh Guru bắt đầu xét kiêm khi hướng lệch quá 4,5 độ so với tâm sơn. Lệch quá 6,5 độ, tức chỉ còn chưa đến 1 độ là sang sơn khác, thì hiện cảnh báo đo lại.

Sách xưa còn có khái niệm không vong: hướng nằm đúng ranh giới giữa hai cung gọi là đại không vong (ví dụ 22,5 độ, giữa Quý của Khảm và Sửu của Cấn), ranh giới giữa hai sơn trong cùng cung gọi là tiểu không vong. Các phái đều khuyên tránh đặt nhà, đặt cửa ngay những điểm này, vì khí "không thuần" và cũng vì sai số đo có thể đẩy kết quả sang hẳn bên kia.

Áp dụng: khi nào cần quan tâm đến 24 sơn

• Kê bàn, đặt giường theo Bát Trạch: tám hướng là đủ. Chỉ cần để ý khi số đo sát các ranh giới 22,5, 67,5, 112,5… vì du niên sẽ đổi.

• Xem hướng cả căn nhà, lập tinh bàn Huyền Không: cần đọc đến sơn, và cần đo cẩn thận nếu số đo nằm cách ranh giới sơn dưới 1–2 độ. Xem cách đứng đo ở bài cách đo hướng nhà bằng la bàn.

• Chọn hướng khi xây mới: nên tránh hướng sát ranh giới ngay từ bản vẽ, xoay lệch vài độ về giữa sơn thường không ảnh hưởng gì đến công năng.

Bạn có thể thử ngay: mở la bàn phong thủy, xoay mặt la bàn chầm chậm qua một ranh giới, xem tên sơn ở tâm đổi ra sao. Rồi sang tab Phong thủy không gian nhập một hướng sát ranh giới để thấy cảnh báo kiêm hướng. Cách đọc tinh bàn sau khi lập xong có ở bài Huyền Không phi tinh.

Câu hỏi thường gặp

24 sơn gồm những sơn nào?

12 địa chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), 8 thiên can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý) và 4 quẻ góc (Càn, Khôn, Cấn, Tốn). Mậu và Kỷ thuộc Thổ ở trung ương nên không có trên vòng.

Tọa Tý hướng Ngọ là hướng nào?

Lưng nhà tựa về sơn Tý ở chính Bắc, mặt nhà nhìn ra sơn Ngọ ở chính Nam, tức hướng nằm trong khoảng 172,5 đến 187,5 độ.

Kiêm hướng là gì?

Là khi hướng đo được lệch xa tâm sơn, nghiêng về sơn bên cạnh. Huyền Không phi tinh xử lý kiêm hướng riêng vì nó có thể làm đổi tinh bàn. Trên Mệnh Guru, lệch quá 4,5 độ so với tâm sơn là bắt đầu xét kiêm.

Không vong là gì?

Là hướng nằm đúng ranh giới. Ranh giới giữa hai cung bát quái gọi là đại không vong, ranh giới giữa hai sơn trong cùng một cung gọi là tiểu không vong. Sách phong thủy khuyên tránh đặt hướng nhà ở các điểm này.

Nội dung mang tính tham khảo văn hoá và triết học phương Đông, không thay thế tư vấn y tế, tài chính hay pháp lý.