Sơn Thiên Đại Súc là quẻ số 26 trong 64 quẻ Kinh Dịch, gồm quẻ Cấn (Núi) ở trên và quẻ Càn (Trời) ở dưới. Trời nằm trong lòng núi: một sức mạnh lớn được giữ lại, tích chứa chứ chưa phát ra. Đại Súc là thời tích lũy lớn, về hiểu biết, tiền bạc và đức, để khi đủ thì đem ra gánh việc lớn.
Ý nghĩa quẻ Sơn Thiên Đại Súc
Thoán từ: 大畜：利貞，不家食吉，利涉大川。 (Đại Súc: Lợi trinh, bất gia thực cát, lợi thiệp đại xuyên.) Chứa giữ lớn: giữ đúng đường thì lợi; không ăn cơm nhà mà ra gánh việc chung thì tốt; lợi cho việc vượt sông lớn.
Đại tượng: 天在山中，大畜；君子以多識前言往行，以畜其德。 (Thiên tại sơn trung, Đại Súc; quân tử dĩ đa chí tiền ngôn vãng hành, dĩ súc kỳ đức.) Trời ở trong núi là quẻ Đại Súc. Người quân tử theo đó mà ghi nhớ nhiều lời nói, việc làm của người đi trước, để vun chứa đức của mình.
Súc (畜) có hai nghĩa đi cùng nhau: chứa giữ và nuôi. Quẻ dưới Càn mạnh, muốn tiến; quẻ trên Cấn là núi, chặn lại. Sức mạnh bị chặn không mất đi mà dồn lại thành vốn. So với Phong Thiên Tiểu Súc, nơi gió chỉ níu được trời một chút, ở đây núi giữ được hẳn, nên gọi là Đại Súc.
Thoán từ có ba ý nối nhau. "Lợi trinh": tích đúng thứ, giữ đúng đường. "Bất gia thực cát": không ăn cơm nhà thì tốt, tức người có tài nên ra gánh việc chung chứ đừng ngồi yên trong nhà; Thoán truyện giảng là "dưỡng hiền", nuôi người giỏi. "Lợi thiệp đại xuyên": tích đủ rồi thì vượt được sông lớn, nghĩa là làm được việc khó.
Đại tượng là một trong những lời khuyên học rõ nhất của Kinh Dịch: "đa chí tiền ngôn vãng hành", ghi nhớ nhiều lời nói và việc làm của người đi trước để nuôi đức mình. Trời nằm gọn trong núi, như cả kho kinh nghiệm của người xưa nằm trong một người chịu học. Thoán truyện tả đức của quẻ bằng bốn chữ "nhật tân kỳ đức" (日新其德), mỗi ngày đức lại mới thêm.
Đọc kỹ sáu hào sẽ thấy ba hào dưới là sức muốn tiến, ba hào trên là cái chặn. Hào 1 và hào 2 được khuyên dừng: "có nguy, dừng thì lợi", "xe tự tháo trục". Hào 4 và hào 5 là cách chặn khéo: buộc thanh gỗ vào sừng bò con trước khi nó biết húc, xử con lợn từ gốc thay vì đấu với cái nanh. Phải đến hào 6, "hà thiên chi cù", đường trời mở rộng, phần tích chứa mới được đem ra dùng.
Sáu hào của quẻ Sơn Thiên Đại Súc
Đọc từ dưới lên: hào Sơ ở dưới cùng, hào Thượng trên cùng. Cửu là hào dương, Lục là hào âm.
-
Sơ Cửu · 有厲利已。 (Hữu lệ, lợi dĩ.) Có nguy, dừng lại thì lợi. Khi hào này động: Bạn muốn lao lên nhưng đang bị chặn; chịu dừng lúc này là khôn, cố đi thì vấp.
-
Cửu Nhị · 輿說腹。 (Dư thoát phúc.) Xe tự tháo trục bánh ra, không đi nữa. Khi hào này động: Tự mình chủ động dừng, cất đồ nghề và chờ; dừng có chủ đích thì không mất gì.
-
Cửu Tam · 良馬逐，利艱貞，吉。日閑輿衛，利有攸往。 (Lương mã trục, lợi gian trinh, cát. Nhật nhàn dư vệ, lợi hữu du vãng.) Ngựa tốt đua nhau chạy, lợi khi bền chí trong gian khó, tốt; ngày ngày luyện xe và cách phòng vệ thì đi đâu cũng lợi. Khi hào này động: Đường đã thông và bạn có bạn đồng hành giỏi; vẫn luyện mỗi ngày, lo phần phòng bị trước khi chạy nhanh.
-
Lục Tứ · 童牛之牿，元吉。 (Đồng ngưu chi cốc, nguyên cát.) Bò con được buộc thanh gỗ chắn ở sừng, rất tốt. Khi hào này động: Uốn nắn từ khi mầm còn nhỏ, như một thói quen mới hay một nhân viên mới; chặn sớm thì nhẹ nhàng mà hiệu quả.
-
Lục Ngũ · 豶豕之牙，吉。 (Phần thỉ chi nha, cát.) Nanh của con lợn đã thiến, tốt. Khi hào này động: Đừng đấu thẳng với cái nanh; xử từ cái gốc làm nó hung hăng thì mối nguy tự hết.
-
Thượng Cửu · 何天之衢，亨。 (Hà thiên chi cù, hanh.) Con đường trời rộng mở biết bao, hanh thông. Khi hào này động: Phần tích chứa đã đủ và đường đã mở; đem những gì đã tích ra dùng, đừng giữ mãi.
Gặp quẻ Sơn Thiên Đại Súc khi hỏi về…
Công việc
Thời học thêm, làm sâu, tích thành quả để có cái mà trình. Nếu bạn đang muốn nhảy việc hay đòi tăng lương ngay, hào 1 và hào 2 khuyên chờ thêm một chu kỳ cho đủ số liệu. Nhưng "bất gia thực" lại ủng hộ việc nhận một lời mời gánh việc lớn hơn: khi đã đủ, đừng từ chối chỉ vì ngại.
Tình cảm
Quẻ hợp với mối quan hệ được vun lâu dài: hai người cùng góp, cùng để dành cho một mục tiêu chung như mua nhà hay cưới. Nếu một người nóng muốn tiến nhanh còn người kia giữ lại, đó đúng là hình Càn dưới Cấn. Người giữ lại không hẳn đang từ chối; có thể họ đang tích cho chắc.
Tiền bạc, làm ăn
Thời để dành và đầu tư dài hạn vào năng lực, tài sản thật; không hợp với tiêu xài hay chơi lớn ngắn hạn. Hào 3 "ngựa tốt đua chạy" thì đã có thể triển khai, nhưng vẫn phải "ngày ngày luyện xe và phòng vệ", tức là có quỹ dự phòng. Đây là góc nhìn tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.
Chờ một kết quả
Kết quả thường đến muộn hơn bạn mong, vì quẻ chủ về tích. Hào 6 động là ngoại lệ: đường đã thông, tin tốt về. Hào 1 động thì đừng thúc, thúc là vấp.
Ví dụ
Quẻ dưới đây lập trên app Mệnh Guru ngày 8/11/2026, tức tháng Hợi. Câu hỏi: "Mình định nghỉ làm một năm để học thạc sĩ. Có nên không?", chủ đề Học hành & thi cử. Quẻ ra Sơn Thiên Đại Súc, hào 4 động, biến sang Hỏa Thiên Đại Hữu.
Đọc tên quẻ, ai cũng nghĩ "tích lũy" là hợp với chuyện đi học, vậy mà app lại khuyên đừng nghỉ hẳn. Theo cách luận Lục Hào, app lấy hào Quan Quỷ Dần Mộc (hào 2) làm Dụng Thần, đại diện cho công việc và vị trí; hào này được tháng Hợi (Thủy) sinh nên ở thế tướng, lại trùng đúng hào Thế, tức chính người hỏi. Hào Ứng (hào 5, Thê Tài Tý Thủy, vượng) quay sang sinh cho Thế. Công việc, thu nhập và môi trường đều đang đỡ bạn, nên bỏ ngang lúc này là bỏ đi một thế mạnh.
Hào động là hào 4, Huynh Đệ Tuất Thổ, hóa Dậu Kim theo kiểu sinh xuất. Huynh Đệ là loại hào hay làm hao tiền, sinh xuất là sức tự chảy ra ngoài, và app đọc đó là chi phí cùng sức lực của một năm không lương. Hào từ của hào 4 lại là một câu rất tốt: "bò con được buộc thanh gỗ chắn ở sừng, rất tốt". Thoạt nhìn hai lớp đọc lệch nhau, nhưng ghép lại thì thành một ý: chữ "nguyên cát" thuộc về người biết chặn sớm một sức muốn lao lên, ở đây là ý định nghỉ hẳn.
Lời khuyên của app theo đúng hướng đó: học song song với công việc nếu được; nếu buộc phải nghỉ thì chuẩn bị tài chính cho ít nhất 18 tháng; coi giai đoạn này là lúc tích thêm trước khi bứt lên. Quẻ biến Hỏa Thiên Đại Hữu, nghĩa là "có lớn", giống phần thưởng cho người tích đủ rồi mới dùng.
Quẻ không cấm bạn đi học, nó hỏi bạn đã tích đủ để nghỉ chưa. Bạn có thể gieo quẻ cho câu hỏi của mình, mỗi lần một phương án: học song song, hay nghỉ hẳn.